Скопје
8ᴼ /
8ᴼ
Анализа на трагите оставени во глината ја преиспитува претпоставката дека монументалната армија на првиот кинески цар била дело исклучиво на возрасни мажи. Жени и деца веројатно учествувале во изработката на познатата Теракотна армија во Кина, покажува нова студија на отпечатоци од прсти зачувани на глинените фигури, пренесува „Сајенс алерт“. Армијата, создадена пред околу 2.200 години за погребниот комплекс на царот Ќин Ши Хуанг, е позната ...
Распоредот на прочуените моаи можеби е тесно поврзан со еден од најважните ресурси на островот — достапноста на слатка вода. Монументалните камени статуи на Велигденскиот Остров со векови предизвикуваат љубопитност. Освен прашањето како биле изработени и пренесувани, научниците истражуваат и зошто биле поставени на одредени места. Истражувачи од Универзитетот Бингамтон во САД укажуваат на можно објаснување: близината до крајбрежните извори на ...
Јапонски истражувачи откриле поврзаност меѓу нивото на окситоцин кај мачките и нивните сопственици. Сепак, резултатите не докажуваат дека нивните хормони се менуваат истовремено, ниту дека мачките директно го намалуваат стресот кај луѓето. Блискоста меѓу мачките и нивните сопственици можеби има и хормонална димензија. Нова студија од Јапонија покажува дека луѓето со повисоко ниво на окситоцин почесто имаат мачки со повисоко ниво на истиот ...
Строги градежни стандарди, системи за амортизација, сеизмичка изолација и постојана подготвеност на населението – јапонската заштита од земјотреси се потпира на повеќе поврзани решенија. Јапонија е една од сеизмички најактивните земји во светот. Честите потреси ја поттикнале да развива технологии и инфраструктура чија главна цел е да ги намалат човечките жртви, оштетувањата и прекините во основните услуги. Зад тој пристап стојат децении ...
Во подземната лабораторија „Мон Тери“, научниците испитуваат дали глинените карпи можат долгорочно да го изолираат радиоактивниот отпад. Самата лабораторија е истражувачки центар, а не складиште за отпад. На околу 300 метри под површината, во близина на швајцарското гратче Сент Ирсан во кантонот Јура, се наоѓа лабораторијата „Мон Тери“. Тука, во природна карпеста средина, научниците проучуваат едно од клучните прашања за нуклеарната енергија: ...
Со помош на моќни ласери, кинески истражувачи создадоа плазма во која температурата достигнала околу 820.000 степени Целзиусови. Експериментот укажува на можен механизам што објаснува зошто надворешната атмосфера на Сонцето е многу потопла од неговата површина. Една од најголемите загатки во проучувањето на Сонцето со децении ги предизвикува научниците: зошто неговата надворешна атмосфера, позната како корона, е толку многу потопла од ...
Идејата што до неодамна звучеше како научна фантастика сè посериозно се разгледува како можен одговор на климатската криза. Масивна конструкција од сателити, поставена меѓу Земјата и Сонцето, би можела да блокира дел од сончевото зрачење и да ја намали глобалната температура. Меѓу поддржувачите на концептот е и Илон Маск. Додека глобалните температури продолжуваат да растат, а напорите за ограничување на климатските промени не даваат доволно ...
Лабораториските структури имитираат важни карактеристики на човечката очна леќа и би можеле да помогнат во тестирањето лекови и проучувањето очни заболувања. Меѓународен научен тим развил минијатурни структури слични на човечката очна леќа користејќи матични клетки. Истражувањето отвора нови можности за проучување на развојот на леќата и на промените што доведуваат до катаракта. Резултатите се објавени во списанието „npj Regenerative ...
Акустична гитара, поезија и авторска музика ја исполнија вечерта во „Урбан залак“, каде Џина Паппас Џокси пред одбрана публика го претстави својот нов албум „Глуварчето од Дебар Маало“. Во интимна и топла атмосфера, песните добија нова димензија преку непосредната акустична изведба на авторот. Во организација на „Урбан залак“, Џина Паппас Џокси приреди музичко-поетска вечер посветена на песната, стихот и авторската музика. Пред публика ...
„Пасворд продукција“ има особена чест да го најави и организира најголемиот концерт досега на двата најголеми оперски гласа кои Македонија му ги подари на светот – Ана и Игор Дурловски! На 6. декември 2026 година, во СЦ „Јане Сандански“, Ана и Игор Дурловски, придружувани од 100 македонски музичари од големиот симфониски оркестар „Ајга“ и нивните пријатели ќе приредат ексклузивна концертна вечер во која ќе се спојат безвременските теми од ...
На 16 октомври, од 16 часот, ученици, музичари и граѓани ќе се соберат на улицата „Тоше Проески“ под пораката „Добрината не престанува – таа расте“. Со музички настапи, прошетка и отворање ново паркче, Ново Лисиче ќе му оддаде почит на Тоше Проески по повод 19-годишнината од неговото трагично загинување. Настанот „Тоше, те сакаме сите“, во организација на ООУ „Лазо Ангеловски“, заедно со наставниците и родителите, ќе се одржи на 16 октомври ...
Младата македонска пејачка и кантавторка Марија Спасовска ја претстави својата нова песна „100 промили“, придружена со официјален видеоспот, достапен на нејзиниот YouTube-канал и на дигиталните музички платформи. Новото музичко остварување е дел од нејзиниот дебитантски албум „Седатив“, објавен пред почетокот на летото. Музиката и текстот ги потпишува самата Марија, додека аранжманот, миксот и продукцијата се дело на нејзиниот долгогодишен ...
ИЗЈАВА ЗА МЕДИУМИТЕ „Љубовта е“ има приказна што трае повеќе од две децении. Ја напишав веднаш по „Златни жици“, со која настапив на изборот за македонски претставник на Евровизија. Понесен од тој творечки занес, му ја предложив на Мики Јовановски Џафер. Имавме и работна средба, но поради сплет на околности соработката тогаш остана недовршена. Песната го дочека своето прво фестивалско претставување на Макфест во 2018 година, во моја изведба. ...
Неверството може да биде особено болно кога во него е вмешан пријател или некој од блиското опкружување. Според истражување спроведено за сајтот „Викторија Милан“, три четвртини од испитаниците би избрале личност што штотуку ја запознале наместо некој што веќе го познаваат. Причините што ги навеле се различни: 70 % 42 % 30 % 55 % Основачот и извршен директор на сајтот, Сигурд Ведал, смета дека луѓето кои изневеруваат со непознати личности ...
Краткото задржување на пријатните моменти може да ни помогне полесно да ги забележуваме добрите страни на секојдневието. Психологот Рик Хансон го нарекува овој пристап „впивање на доброто“, без потиснување на тагата и проблемите. Еден непријатен разговор понекогаш ни го обележува целиот ден, додека комплиментот, пријателската порака или успешно завршената обврска брзо ги забораваме. Негативното лесно го задржува нашето внимание, а пријатните ...
Уште пред да прозборат, бебињата можеби почнуваат да го проценуваат однесувањето на другите. Сепак, популарното тврдење дека можат да препознаат „добри“ и „лоши“ луѓе е посилно од научните докази. Може ли бебе на шестмесечна возраст да направи разлика меѓу некој што помага и некој што попречува? Ова прашање со години го привлекува вниманието на психолозите што го истражуваат раниот социјален развој. Едно од најпознатите истражувања, објавено ...
Појадокот е подготвен, децата се испратени на училиште, бебето е нахрането, а домот среден. Сепак, жените што се грижат за домот и семејството неретко го слушаат прашањето: „Ама што правиш ти по цел ден?“ Еден замислен разговор меѓу сопруг и психолог ја покажува противречноста во реченицата: „Мојата жена не работи“. — Со што се занимава вашата сопруга? — Не работи. Домаќинка е. — Кој го подготвува појадокот и ги подготвува децата за училиште? ...
За малите деца најважни се заштитата од сонце, избегнувањето на жештината и правилната нега на кожата. Педијатриските и дерматолошките препораки не поставуваат општа забрана за одење на море до третата година. Тврдењето дека децата не треба да се водат на море додека не наполнат три години не е поткрепено со општите препораки на Американската академија за педијатрија и Американската академија за дерматологија. Нивните насоки се насочени кон ...
Поголемо животно искуство и постабилни услови за родителство можат да бидат дел од предностите на подоцнежното мајчинство. Сепак, возраста сама по себе не гарантира полесно родителство или подобро здравје. Многу жени по 35-тата година имаат успешна бременост и раѓаат здрави деца. Но со возраста се зголемуваат одредени ризици, меѓу кои гестациски дијабетес, прееклампсија, спонтан абортус и хромозомски нарушувања кај плодот. Редовната ...
Од играње до стемнување до преговарање за времето пред екраните — една духовита споредба покажува колку поинаку може да звучат родителските пораки низ генерациите. Секоја генерација родители има свои грижи, правила и омилени реченици. Некогаш децата ги повикуваа да се приберат од улица, а денес често ги убедуваат да го остават телефонот и да излезат надвор. Се менуваат технологијата, секојдневните навики и очекувањата. Со нив се менува и ...
Односите можат да ја засилат иритацијата, а некои вагинални препарати ја намалуваат сигурноста на латексните кондоми. Завршувањето на терапијата и повлекувањето на симптомите се важни пред повторно да се има однос. Вагиналната габична инфекција, позната и како вагинална кандидијаза, може да предизвика чешање, печење, црвенило и непријатност при сексуален однос. Иако обично успешно се лекува, симптомите понекогаш се повторуваат или наликуваат ...
Нова анализа укажува на можна придобивка од ниските дози аспирин кај дел од постарите лица, но истовремено покажува повеќе од двојно зголемен ризик од сериозно крварење. Аспиринот би можел да има улога во спречувањето на деменцијата кај луѓе со специфичен генетски профил, покажува ново истражување. Сепак, наодите не се доказ дека лекот обезбедува општа заштита од деменција, а научниците нагласуваат дека резултатите треба дополнително да се ...
Експеримент кај глувци покажал дека абнормалните протеини од човечко мозочно ткиво можат да поттикнат создавање структури со ист облик — важна трага за разбирањето на Алцхајмеровата болест. Научници покажаа како патолошките форми на тау протеинот можат да го пренесат својот специфичен облик на други протеини во мозокот. Во експеримент со глувци, тау издвоен од мозоците на починати пациенти поттикнал создавање нови протеински наслаги со истата ...
Корисниците почесто пријавувале дерматолошки проблеми, но наодите не докажуваат дека терапијата е нивната директна причина. Ново меѓународно истражување открива поврзаност меѓу употребата на лекови од групата GLP-1, кои се користат за лекување дијабетес тип 2 и дебелина, и почестото пријавување промени на ноктите. Наодите биле претставени на конгресот на Европската академија за дерматологија и венерологија (EADV), одржан во Виена од 30 ...
Начинот на преработка на храната може да влијае врз метаболизмот и мозочните реакции, дури и кога оброците имаат сличен нутритивен состав. Ново истражување на научници од Универзитетот „Вирџинија Тек“ покажува дека ултрапреработените оброци предизвикуваат различни реакции во организмот во споредба со нутритивно усогласени оброци што не се ултрапреработени. Студијата, објавена на 5 октомври во списанието Nature Metabolism, опфатила 57 здрави ...
Меѓународна анализа објавена во медицинското списание „The Lancet“ предупредува дека климатските промени, загадувањето, отпорноста на лекови, нуклеарниот конфликт и злонамерната употреба на вештачката интелигенција би можеле сериозно да го загрозат човештвото до крајот на векот. Истражувачите посочуваат дека навремените мерки би можеле да спречат огромни загуби на здрави години живот. Човештвото во 21 век се соочува со низа закани што можат ...
За многу пушачи, цигарата по добар оброк е речиси задолжителен ритуал. Некои веруваат дека им помага храната полесно да „слегне“. Но чувството на задоволство не значи и подобро варење. Пушењето може да придонесе за појава на киселини и рефлукс — враќање на желудочната содржина во хранопроводот. Тоа може да предизвика печење и непријатност, наместо очекуваното олеснување. Причината е што пушењето може да ја ослаби функцијата на мускулот што го ...
Печените костени се омилен есенски деликатес, но нивните диви двојници можат да предизвикаат труење. Еве на што да обрнете внимание и зошто изгледот понекогаш може да измами. Есента е сезона на костените, но не секој сјаен кафеав плод е наменет за јадење. Јадливиот и дивиот костен припаѓаат на различни растителни родови, а нивната замена може да предизвика здравствени проблеми. Дивиот костен, кој често се среќава во парковите и по градските ...
Истражување на Универзитетот „Џонс Хопкинс“ нуди ново објаснување зошто бенигното зголемување на простатата се развива претежно во делот околу мочниот канал. Наодите засега не потврдуваат директна причинска врска. Научници идентификувале посебен подтип клетки во простатата што би можел да придонесува за нејзиното зголемување со возраста. Станува збор за бенигна хиперплазија на простатата (БХП), чест проблем кај мажите постари од 50 години, ...
Мала пилот-студија на истражувачи од Харвард укажува дека секојдневното консумирање боровинки би можело да придонесе за намалување на депресивните симптоми кај постарите лица. Освен промените во расположението, научниците забележале и промени во цревниот микробиом, што отвора нови прашања за поврзаноста меѓу исхраната, цревата и менталното здравје. Боровинките одамна се познати како овошје богато со антиоксиданси, но ново истражување сугерира ...