Стапките на смртност од рак на белите дробови во Европската унија бележат континуиран пад и кај мажите и кај жените, а престанокот со пушење и натаму се издвојува како најважниот фактор за подобрување на преживувањето, покажуваат најновите научни анализи. И покрај позитивниот тренд, ракот на белите дробови останува водечка причина за смрт од рак во ЕУ кај двата пола, вели Карло Ла Векија, раководител на истражувачка група на Универзитетот во ...

Нова фотографија од вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ нуди редок поглед во последната фаза од животот на една ѕвезда – и иднината што го очекува и нашето Сонце. Од своето лансирање, вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ на НАСА постојано ги воодушевува научниците и јавноста со извонредно детални снимки од длабоката вселена. Освен визуелниот спектакл, овие фотографии откриваат и важни научни сознанија за животниот циклус на ѕвездите и еволуцијата на ...

Современа технологија откри десетици досега невидени натписи на еден од најпознатите археолошки локалитети во светот. Археолозите во Помпеја направија неочекувано откритие на локација што со децении се сметаше за темелно истражена. Со помош на напредни дигитални техники, научниците идентификуваа околу 300 натписи, од кои дури 79 претходно биле целосно невидливи. Меѓу новооткриените траги на ѕидовите има љубовни пораки, сцени од гладијаторски ...

Новите генетски истражувања откриваат неочекувана врска меѓу фреквенцијата на празнење на цревата и еден клучен витамин. Колку често одиме во тоалет не зависи само од навиките и исхраната, туку и од сложени биолошки процеси во дигестивниот систем. Научниците сè почесто посочуваат дека витаминот Б1, познат како тиамин, може да има многу поголема улога во функционирањето на цревата отколку што досега се мислеше. Генетските истражувања за ...

Колку долго ќе живееме не зависи само од навиките и околината – ново истражување покажува дека генетиката може да објасни дури половина од животниот век. Колку долго ќе живее еден човек зависи од многу фактори: исхраната, физичката активност, пушењето, алкохолот, условите за живеење, па дури и од чиста случајност. Но, прашањето колкава улога играат гените со децении ги дели научниците. Нова студија објавена во списанието Science сугерира дека ...

Менопаузата остава подлабоки и подолготрајни последици врз женското тело отколку што досега се претпоставуваше, покажува ново големо истражување спроведено во Велика Британија. Научниците предупредуваат дека хормонските промени во овој период не влијаат само на репродуктивното здравје, туку и на структурата и функцијата на мозокот. Губење на сива материја во клучни делови од мозокот Истражувачки тим анализирал околу 11.000 МРИ-снимки и ...

Стрелките на таканаречениот „часовник за судниот ден“ се поместени поблиску до полноќ од кога било досега, предупредуваат научниците. Според најновата одлука на Билтенот на атомските научници (BAS), човештвото сега е на само 85 секунди од симболичниот момент што означува глобално уништување. Ова е за четири секунди поблиску отколку минатата година и претставува најризичната позиција откако часовникот беше воведен во 1947 година, во екот на ...

Ракот и Алцхајмеровата болест се две дијагнози од кои луѓето најмногу стравуваат. Едната тивко ја брише меморијата, другата агресивно го напаѓа телото. Но науката сè почесто открива нешто што звучи речиси неверојатно – овие две болести ретко се појавуваат заедно. Со години, научниците забележуваат необичен образец: луѓето кои имале рак поретко развиваат Алцхајмерова болест, а кај лицата со Алцхајмер, ризикот од рак е помал. До неодамна, ова ...

Прашање за злоупотреба на малолетни деца во јавни објави под маска на хуманост, без согласност и без заштита на нивното достоинство. Кога добрината станува самопромоција Разграничување меѓу тивка грижа и јавна морална демонстрација, во која фокусот се поместува од детето кон егото. Одговорноста на возрасните, не вината на децата Потсетник дека децата не се виновни за условите во кои се родени и дека нивната ранливост мора да биде заштитена, а ...

Прекумерната комуникација со вештачка интелигенција може да претставува ризик за менталното здравје, предупредуваат психијатрите, особено кога станува збор за лица со зголемена психолошка ранливост. Со сè поголемата присутност на генеративната вештачка интелигенција во секојдневниот живот, AI сè почесто се доживува како постојано достапен, персонализиран и „разбирлив“ соговорник. Токму тука, според експертите, се отвора прашањето дали ваквата ...

Марс некогаш бил покриен со огромно море Научници открија дека северната хемисфера на Марс некогаш била целосно покриена со океан споредлив со Арктичкото Море на Земјата. Новите сателитски податоци откриваат античко море кое ја преобликувало површината на планетата. Делти како на Земјата Истражувачите се фокусирале на Копратес Хазма, дел од најголемиот кањонски систем во Сончевиот систем, Валес Маринерис. Тука биле откриени седиментни наслаги ...

Од учење до љубовна врска со AI. Млада жена во дваесеттите години, која на Reddit се претставува како Ајрин, започнала да користи ChatGPT за учење и секојдневни задачи. Набрзо, тој станал нешто повеќе – го прилагодила на својата личност, го крстила „Лео“ и започнала емотивна врска која ја надминала виртуелната граница. „Лео ми помагаше да учам, ме мотивираше да вежбам, ми даваше совети за социјални ситуации – и дури се вклучуваше во интимни ...

Нова научна студија открива дека кај одредени луѓе, цревните бактерии сами произведуваат алкохол во телото. Резултатот? Вистинска пијаност, оштетување на црниот дроб и сериозни социјални проблеми – иако лицето не допрело ни капка алкохол. Овие луѓе често изгледаат пијани по оброк, но наместо разбирање, добиваат сомнеж и недоверба – дури и од лекарите. Многумина со години се етикетирани како „тајни алкохоличари“, без да добијат точна ...

Лав Толстој, еден од најголемите великаните на руската литература, не бил само писател – тој бил човек кој ги живеел своите идеи. Многумина го знаат по неговите книги, но малкумина ја знаат приказната зад оваа фотографија. На 50-годишна возраст, Толстој доживеал силна депресија. И покрај тоа што бил гроф, богат и познат низ целиот свет, тој се чувствувал несреќно. „Парите не биле ништо, моќта не била ништо. Многу луѓе ги имале и двете и биле ...

„На некои места староста значи повлекување, а на други – продолжување на животот со нов ритам. Ова не е споредба на народи, туку поглед на навики, системи и избори што тивко нè обликуваат со годините. Ако си се пронашол/ла во оваа тема, прочитај до крај. Ова не е приказна за гените, ниту за тоа кој народ е „подобар“. Ова е приказна за тоа како околината, навиките и системот го обликуваат начинот на стареење. И за тоа како во некои средини ...

Секој родител и секој од нас се соочуваме со моменти кои можат да бидат непријатни, непредвидливи или срамни – особено во тинејџерските години. Но понекогаш токму тие моменти откриваат вистински пример за љубезност и воспитување со вредности. Една девојка денес ја доживеала својата прва менструација додека била во автобус. Вообичаено, вакви моменти можат да предизвикаат чувство на срам или паника. Но едно момче, кое е една година постаро од ...

Легнете со нив колку што сакаат. Завиткајте ги во меки ќебиња и јоргани. Децата се мали само еднаш. Кога ќе пораснат, ќе го пронајдат својот пат и ќе ве остават. Затоа: Држете ги блиску до вашето срце. Бакнувајте ги што е можно повеќе. Слушајте го и почувствувајте го нивното дишење и чукање на срцето. Нема ништо поубаво од оваа единствена блискост помеѓу родител и дете. Времето брзо минува, а спомените остануваат засекогаш. ...

Утринското кафе е ритуал за милиони луѓе, но ретко кој размислува од каква чаша го пие. Нови научни истражувања укажуваат дека чашите за еднократна употреба – особено пластичните – можат да внесат многу повеќе од кофеин во нашето тело. Иако се практични и лесно достапни, овие чаши можат да ослободуваат илјадници микроскопски пластични честички во топлите пијалоци. Според научниците, токму топлината игра клучна улога во овој процес, а ...

Комарците денес сè почесто ја избираат човечката крв како главен извор на исхрана, а причината не е случајна. Ново научно истражување од Бразил покажува дека човечките активности, особено уништувањето на шумите и ширењето на населените места, директно го менуваат однесувањето на овие инсекти. Истражувањето било спроведено од научници од Федералниот универзитет во Рио де Жанеиро и Институтот Освалдо Круз, кои поставиле светлосни стапици во два ...

Научниците откриваат зошто оралното здравје е клучно за длабока старост. Дали знаете дека состојбата на вашите заби може директно да влијае врз должината и квалитетот на вашиот живот? Најнова научна студија од Јапонија покажува дека одржувањето на добро орално здравје во подоцнежните години значително го намалува ризикот од прерана смрт. Истражувањето, спроведено од Универзитетот во Осака, укажува дека не е важен само бројот на заби што ни ...

По децении обиди да се пронајде соодветна замена за класичниот шеќер, научниците можеби се поблиску од кога било до решение што е и вкусно и здраво. Станува збор за редок природен шеќер кој има речиси идентичен вкус како обичниот шеќер, но со значително помалку калории и без негативно влијание врз нивото на инсулин. Овој малку познат засладувач, кој досега главно се користеше во лабораториски услови, сè повеќе се приближува кон поширока ...

Планетата продолжува опасно да се загрева. Според најновите податоци, 2025 година е третата најтопла година досега регистрирана, а експертите предупредуваат дека трендот нема да запре ниту во 2026 година. Анализите на Коперникус и Беркли Ерт покажуваат дека последните 11 години се најтоплите во историјата, со 2024 година на првото место и 2023 на второто. 2025 заостанува зад 2023 за само 0,01°C, што ја прави практично дел од истата рекордна ...

Климатските промени влегуваат во опасна фаза. Научниците предупредуваат дека до крајот на векот луѓето би можеле да доживуваат четири пати повеќе климатски екстреми отколку денес – со последици што директно го загрозуваат опстанокот на милијарди луѓе. Најновите податоци од Коперникус и Беркли Ерт покажуваат дека Земјата се затоплува побрзо од сите претходни проекции. Старите модели веќе не ја отсликуваат реалноста. „Последните три години ...

Климатските промени се одвиваат многу побрзо од очекуваното и сериозно ја загрозуваат глобалната економска и финансиска стабилност, предупредуваат научниците. Нов заеднички извештај на Институтот и Факултетот за актуари (IFoA) и Универзитетот во Ексетер открива дека финансиските институции и креаторите на политики не ги земаат доволно сериозно климатските ризици. Во извештајот со наслов „Изгубен парасол“ се посочува дека светот се соочува со ...

По децении обиди и ограничувања, научниците конечно успеаја да „погледнат“ под километри дебел мраз и да го откријат вистинскиот изглед на Антарктикот – најмистериозниот континент на планетата. Новата мапа, објавена во научното списание Science, прикажува што се наоѓа под антарктичката ледена покривка со невидено ниво на детали. Според научниците, ова откритие може значително да го промени нашето разбирање за континентот и неговата улога во ...

Еден ден ќерка ми пријде и тивко, додека правев вечера ми рече: „Може ли да одам во друго училиште?“ Без солзи. Без жалба. Само тивка молба. Се обидов да дознаам што не е во ред, но повеќе молчеше отколку што зборуваше. Следниот ден отидов „по работа“. Вистината е дека отидов да набљудувам. И ја видов: сама, до оградата, со термосот в рака. Група девојки ја турнаа. Момче ѝ истури сок на блузата. Друга ја сликаше тајно и им покажуваше на ...

Дете кое не ја мие својота чинија со текот на времето почнува да живее како целиот свет да му должи нешто. И не – тука не станува збор за чинијата. Тука станува збор за ставот. За таа пријатна мисла што вели: „Некој друг ќе го направи тоа за мене.“ Детето кое остава сè насекаде, чекајќи мама да донесе, да исчисти, да измие… не се учи на самостојност – се учи да зависи од другите. Затоа што оној кој никогаш не помага во куќата, подоцна како ...

Основачот на Toyota, Sakichi Toyoda, имал едноставна, но длабоко мудра навика: кога ќе се соочел со проблем, си го поставувал истото прашање – „зошто“ – пет пати по ред. Овој пристап никогаш не го изневерил. Суштината е едноставна. Замислете ваква ситуација: Сакате кожено палто. Се прашувате: зошто го сакам? Одговорот е: за да оставам впечаток. Потоа доаѓа второто „зошто“: зошто ми е важно да оставам впечаток? Затоа што сакам да бидам ...

Држам мал дел од себе во моите раце. Сличен е на мене, но многу поубав. Да можам, токму сега, би те спасила од сè што ми кршеше срце. Чувства на отфрлање, осудувачки погледи, зборови што го кинат срцето, злото и суровоста на светот, секој момент исполнет со осаменост, неправда и сè што неописливо боли. Сепак, знам дека твоето лично патување те чека, а топлината на моите рамена е само една станица во твојот живот. Затоа прегрнувам мал дел од ...

Островот со огромни природни богатства стана фокус на стратешки интереси, додека американските научници се изјаснуваат за климатската одговорност и суверенитетот на локалната заедница. Природни богатства под мразот Гренланд, често сметан за замрзната арктичка дивина, крие едни од најбогатите природни ресурси на планетата. Под ледната капа лежат литиум, ретки земјени елементи, метали, скапоцени минерали и значајни резерви на нафта. Овие ...